A Clockwork Orange (1971)

A Clockwork Orange là bộ phim gây ra rất nhiều sự tranh cãi trong dư luận tại thời điểm nó ra đời. Chính đạo diễn tài ba Stanley Kubrick đã can thiệp không cho phép bộ phim của mình được phát hành tại Anh cho đến khi ông qua đời. Đến năm 2000 thì người ta mới xuất bản bộ phim ở dạng DVD ra công chúng. Điều gì đã khiến Stanley Kubrick “đày đọa” đứa con của mình như vậy?. Bộ phim đầy rẫy những cảnh hiếp dâm, bạo lực đẫm máu, hành động hoang dại không theo bất cứ chuẩn mực nào cả, nó cứ thể diễn ra để thỏa mãn bản năng tối tăm của con người. A Clockwork Orange không dành cho những ai dưới 20 tuổi và cũng không dành cho những ai quá già.

Thời lượng của bộ phim kéo dài suốt hơn 2 tiếng đồng hồ nhưng người xem chỉ có thể cảm nhận cái hay của nó ở 45 phút cuối cùng. Có thể dễ dàng nhận thấy bộ phim đề cập đến vấn đề nhân quả khi nhân vật chính Alex, trong những năm tháng khờ dại, sung sức của mình đã gieo biết bao đau khổ lên kẻ khác, không một chút ăn năn hối hận, thậm chí cậu ta không thể phân biệt được phải trái đúng sai. Gieo nhân ác thì gặp quả đắng, không chỉ chịu bản án của pháp luật mà Alex còn phải chịu đựng bản án của cuộc đời.

Nếu chỉ là Nhân và Quả thì A Clockwork Orange đâu có gì đặc biệt. Nếu nhìn đơn thuần ở góc nhìn của Alex thì nó đúng là Nhân – Quả, nhưng nếu nhìn rộng ra ở góc nhìn khác rộng hơn thì nó chỉ là sự trả thù, mày đánh tao thì tao đánh lại.

A Clockwork Orange 2

Sự trả thù của pháp luật, đó là góc nhìn rộng hơn của tôi khi xem bộ phim này.

Mức án Tử hình là án phạt cao nhất dành cho kẻ nào vi phạm pháp luật hình sự. Ở Việt Nam, hình phạt tử hình vẫn còn được áp dụng vì theo quan điểm của các nhà làm luật thì hình phạt này cần được duy trì để đảm bảo trật tự xã hội và loại bỏ những cá nhân không còn khả năng cải tạo. Còn về phía những cá nhân phản đối, họ có rất nhiều lập luận, một trong những lập luận đáng chú ý nhất là Tử hình suy cho cùng cũng chỉ là một hành động trả thù, nó thỏa mãn những con người đang căm phẫn. Lúc này tôi tự hỏi: Ai là người tốt, ai là kẻ xấu đây? Có một số trích dẫn hay mà tôi muốn các bạn đọc:

Chúng ta không thể rao giảng rằng “giết người là sai” bằng cách giết người. (Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ)

Lấy đi một mạng sống, khi mà một mạng sống khác đã mất đi rồi, là sự trả thù chứ không phải công lý (Tổng Giám mục Desmond Tutu)

Nếu một kẻ không có khả năng cải tạo thì chúng ta hoàn hoàn có khả năng cách ly kẻ đó ra khỏi xã hội bằng án tù chung thân thay vì giao trọng trách giết người vào tay một vài chiến sĩ (khi thực hiện xử bắn) hay một vài bác sĩ nào đó (khi tiêm thuốc độc), đáng ra chiến sĩ phải đi bảo vệ nhân dân còn bác sĩ có nghĩa vụ cứu người. Có một thứ được gọi là giết người nhân danh pháp luật.

Nếu muốn đảm bảo trật tự xã hội thì cần phải sửa ở cái gốc là giáo dục chứ không phải đi xử lý hậu quả khi nó xảy ra.

Đối với án phạt nhẹ hơn là xử tù, ở mỗi quốc gia việc xử tù có những mục đích khác nhau: Cách ly khỏi xã hội – trừng phạt – giáo dục, cách ly khỏi xã hội – giáo dục – trừng phạt, hoặc chỉ là cách ly và giáo dục thôi.

Hầu hết mọi xã hội đều có mục đích cách ly kẻ phạm tội khỏi xã hội để bảo vệ những người lương thiện. Án phạt xử tử đã không còn tồn tại ở các nước Bắc Âu bởi suy nghĩ hình phạt này chỉ làm xã hội xấu đi, nó khiến con người có tâm lý trả thù thay vì khoan dung và cứu giúp kẻ mắc lỗi. Án phạt tù ở các nước này cũng được cho là nhân văn khi việc giáo dục những người lầm lỡ luôn được đặt lên hàng đầu, điều kiện ăn uống sinh hoạt đầy đủ, được giải trí trong một không gian cách ly nhưng không tù túng, họ tìm hiểu tâm lý phạm nhân để biết họ nghĩ gì, muốn gì, từ đó hướng thiện họ. Cũng vì mục đích phạt tù nhân đạo đó mà tỷ lệ tái phạm ở các nước này thấp hơn những nước khác. Những người mãn hạn tù không tiếp tục phạm pháp vì họ hiểu rằng việc làm đó là sai chứ không phải là vì sợ sự trừng phạt của nhà nước hay của xã hội.

Sẽ có những lúc bạn thương cảm cho số phận của kẻ lầm lỡ ấy nhưng đừng vì vẻ bên ngoài đánh lừa bạn. Có những kẻ luôn luôn xấu xa, lúc nào cũng vậy, không phải là hắn không giám phản kháng mà là vì không thể phản kháng, người ta đánh hắn bởi vì hắn không thể đánh lại. Một con người không thể hành động theo lý trí mà bị cưỡng bức như một cỗ máy. Tiếp tục đọc